W dziedzinie psychoterapii istnieją różne podejścia, które w zależności od swoich założeń, mogą przynosić odmienne rezultaty w pracy z klientem. Dwa z tych podejść – skoncentrowane na problemach oraz skoncentrowane na rozwiązaniach (TSR) – często są porównywane, gdyż różnią się one diametralnie pod względem metodologii oraz filozofii pracy terapeutycznej. W niniejszym artykule przyjrzymy się zarówno ich podobieństwom, jak i różnicom, aby lepiej zrozumieć, kiedy i w jakich sytuacjach każde z nich może być najbardziej efektywne.
Skoncentrowanie na problemie
Podejście skoncentrowane na problemie, znane również jako model medyczny, opiera się na założeniu, że zrozumienie schematu wywołującego problem w życiu klienta jest kluczowe do jego rozwiązania. Terapeuci, którzy pracują w tym modelu, koncentrują się na wydobywaniu szczegółowych opisów problemów oraz niechcianej przeszłości klienta. Dzięki temu możliwe jest kategoryzowanie pacjentów na podstawie problemów oraz wcześniejszych diagnoz.
Celem terapii skoncentrowanej na problemie jest identyfikacja tego, co „złe” lub „nie działa” w życiu klienta. W efekcie, terapia skupia się na diagnozie problemowej, która wyodrębnia braki w pacjentach, rodzinach oraz społecznościach. Terapeuta pełni tutaj rolę eksperta, który opracowuje plan leczenia na podstawie swoich analiz i obserwacji.
Skoncentrowanie na rozwiązaniach
Podejście skoncentrowane na rozwiązaniach (TSR), w odróżnieniu od modelu medycznego, kładzie nacisk na identyfikowanie tego, co działa, co jest dobre i jakie są mocne strony jednostki, rodziny lub społeczności. TSR nie ignoruje problemów klienta, ale zamiast skupiać się na negatywnych aspektach, stawia na zrozumienie, jak zmiana pojawia się w życiu klienta i jakie pozytywne możliwości są dla niego dostępne.
W TSR kluczową rolę odgrywa budowanie z klientem wizji preferowanej przyszłości, w której uwzględnia się nie tylko problemy, ale również unikalne talenty i mocne strony jednostki. Terapia w tym modelu nie musi być długoterminowa – może być krótką, ale efektywną interwencją, która wprowadza decydujące zmiany w życiu klienta. Terapeuta w TSR nie jest ekspertem w tradycyjnym rozumieniu – rolą terapeuty jest wsparcie klienta w wykorzystaniu jego własnych zasobów i wiedzy do rozwiązania problemu.
Zastosowanie TSR
TSR znalazło szerokie zastosowanie w wielu obszarach ochrony zdrowia psychicznego. Jest praktykowane w pracy z klientami uzależnionymi od środków chemicznych, z osobami doświadczającymi przemocy domowej, z zaburzeniami odżywiania oraz z osobami cierpiącymi na zaburzenia nastroju. Podejście to wykazuje efektywność zarówno w indywidualnej pracy terapeutycznej, jak i w kontekście pracy grupowej czy rodzinnej. Warto podkreślić, że TSR jest stosowane również w obszarach edukacji, pracy socjalnej oraz w coachingu, co świadczy o jego uniwersalności i elastyczności.
Co dalej
Różnice między podejściem skoncentrowanym na problemach a tym skoncentrowanym na rozwiązaniach są znaczące i mogą wpływać na efektywność terapii w zależności od specyfiki problemu klienta. Podczas gdy model medyczny koncentruje się na diagnozie i zrozumieniu problemu, TSR stawia na identyfikację mocnych stron i zasobów klienta, co może przyspieszyć proces terapeutyczny oraz uczynić go bardziej konstruktywnym i pozytywnym. Wybór odpowiedniego podejścia zależy od indywidualnych potrzeb i sytuacji klienta, a doświadczenie terapeuty w obu metodach może okazać się kluczowe dla osiągnięcia sukcesu terapeutycznego.
Chcesz pracować metodą TSR? Sprawdź dostępne szkolenia: